- Czy osoby posiadające prawo wykonywania zawodu ratownika medycznego mogą prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą zgodnie z ustawą Prawo przedsiębiorców na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej?;
- Czy istnieje możliwość zawarcia z ratownikiem medycznym umowy na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych tj. umowy tzw. kontraktowej, o której mowa w art. 26 i n. ustawy o działalności leczniczej?
Odnośnie pkt 1 powyżej należy wskazać, iż przepisy systemowe dotyczące ogólnie mówiąc prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce (Konstytucja RP, ustawa Prawo przedsiębiorców jak również ustawa o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych), nie wprowadzają zakazu prowadzenia i rejestracji jednoosobowej działalności gospodarczej przez osoby wykonujące zawód ratownika medycznego. Przyjęcie tezy odmiennej powodowałoby naruszenie ogólnych zasad dotyczących wolności prowadzenia działalności gospodarczej na terenie RP.
Odrębną zaś kwestią w przedmiotowym zakresie jest wynikająca z ustawy o działalności leczniczej oraz tzw. ustaw zawodowych, możliwość wykonywanie zawodu ratownika medycznego w ramach praktyki zawodowej.
W ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyraźnie odróżniono podmioty wykonujące działalność leczniczą od osób udzielających świadczeń zdrowotnych w ramach działalności gospodarczej. Świadczeniodawcą jest bowiem zarówno podmiot wykonujący działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, jak i osoba fizyczna inna niż ww. podmiot, która uzyskała fachowe uprawnienia do udzielania świadczeń zdrowotnych i udziela ich w ramach wykonywanej działalności gospodarczej jak np. właśnie ratownicy medyczni. Zatem ratownicy medyczni nie mogą rejestrować swojej działalności w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą tj. w rejestrze wojewody. Bez wątpienia jednak, zawód ratownika medycznego może być wykonywany w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej tj. na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Przechodząc do możliwości zawarcia z ratownikiem medycznym umowy na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych tj. umowy tzw. kontraktowej należy wskazać, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, podmiot leczniczy spełniający przesłanki określone w art. 4, art. 5 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, zwany dalej „udzielającym zamówienia”, może udzielić zamówienia na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych, zwanego dalej „zamówieniem”, podmiotowi wykonującemu działalność leczniczą, lub osobie legitymującej się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub określonej dziedzinie medycyny, zwanym dalej „przyjmującym zamówienie”.
Zatem ww. przepis w zakresie dotyczącym „osoby legitymującej się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub określonej dziedzinie medycyny” odnosi się bez wątpienia również ratowników medycznych. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych z dnia 1 grudnia 2022 r., wykonywanie zawodu ratownika medycznego polega m.in. na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Do tej kategorii należy zaliczyć ratowników medycznych ale również np. rehabilitantów czy psychologów klinicznych (np. wyrok NSA z 15.12.2016 r., sygn. akt II GSK 1198/15).
Wskazać jednak należy w tym zakresie na art. 26 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którym przedmiot zamówienia nie może wykraczać poza rodzaj działalności leczniczej lub zakres świadczeń zdrowotnych wykonywanych przez przyjmującego zamówienie, zgodnie z wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, o którym mowa w art. 100. Przepis ten moim zdaniem wskazuje rozłącznie na dwa rodzaje przedmiotu zamówienia tj.:
- rodzaj działalności leczniczej;
oraz:
- zakres świadczeń zdrowotnych wykonywanych przez przyjmującego zamówienie, zgodnie z wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, o którym mowa w art. 100.
Działalność lecznicza ogólnie mówiąc polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych (art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej). Jak już wskazano powyżej, ratownicy medyczni udzielają świadczeń zdrowotnych, co wynika wprost z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych. Rodzaj zatem działalności leczniczej ratowników medycznych w aspekcie umowy kontraktowej, o której mowa w art. 26 i n. ustawy o działalności leczniczej, nie może wykraczać poza udzielanie
świadczeń zdrowotnych wynikających z przyznanych tej grupie zawodowej uprawnień określonych w rozporządzeniu ministra zdrowia w sprawie medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych innych niż medyczne czynności ratunkowe, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego z dnia 22 czerwca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1180).
Mając zatem powyższe na uwadze, brak jest przeszkód w obecnym stanie prawnym do zawarcia przez podmiot leczniczy jako „udzielającego zamówienia” umowy, o której mowa w art. 26 ustawy o działalności leczniczej z ratownikiem medycznym wykonującym jednoosobową działalność gospodarczą jako podmiotem legitymującym się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub określonej dziedzinie medycyny w zakresie nie wykraczającym poza rodzaj działalności leczniczej właściwej dla tejże grupy zawodowej. Na marginesie wskazać należy, iż przed wejściem w życie ustawy o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych, tego rodzaju umowy kontraktowe były przecież zawierane.
Odnosząc się w dalszej kolejności do możliwości zawarcia z ratownikiem medycznym umowy, o której mowa w art. 26 i n. ustawy o działalności leczniczej wskazać należy, iż zgodnie z art. 38 pkt 3 ustawy o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych, ratownik medyczny może wykonywać zawód m.in. na podstawie umowy cywilnoprawnej. W orzecznictwie jak i piśmiennictwie prawniczym wskazuje się, iż ww. umowa kontraktowa jest nazwaną umową cywilnoprawną (np.: Działalność lecznicza, red. Bach-Golecka 2020, wyd. 1; Z. Kubot, Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne, Wrocław 2001, s. 12 i n.; T. Zimna, Zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, Warszawa 2014, s. 206–207; wyrok Sądu Najwyższego z 10.12.2004 r., sygn. akt III CK 134/04).
Mając na uwadze powyższe oraz przedmiot niniejszej opinii należy wskazać:
- ustawa o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych nie zezwala wprost na wykonywanie zawodu ratownika medycznego w ramach praktyki zawodowej;
- ratownik medyczny może wykonywać jednoosobową działalność gospodarczą (być przedsiębiorcą);
- ratownik medyczny może zawrzeć jako przyjmujący zamówienie umowę na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych, o której to umowie mowa w art. 26 ustawy o działalności leczniczej (umowa kontraktowa).S
Stan prawny na dzień 02 listopada 2023 r.
